Сцената е класична: Детето сака да го чепка штекерот, да земе уште едно чоколадо или да ви го земе телефонот од рака. Вие мирно, но одлучно велите: „Не, тоа е опасно“ или „Не може повеќе благо.“
И одеднаш ШОК! Малото, слатко суштество се претвора во мал агресивец. Ве удира по лицето, ве мава по нозете или ве гризе.
Во тој момент, во вас се буди вулкан. Се чувствувате непочитувано, луто, а можеби и исплашено: „Каде згрешив? Дали одгледувам насилник?“
Длабок здив. Вашето дете не е лошо, ниту пак вие сте лош родител. Еве што навистина се случува кога детето ве удира откако ќе му поставите граница, и како практично да ја решите ситуацијата.
Декодирање на детскиот мозок: Зошто зборот „НЕ“ е тригер?
За да го разбереме удирањето, мора да ѕирнеме во мозокот на детето (особено кај децата од 1 до 4 години).
Нивниот мозок сè уште е „во изградба“. Делот задолжен за логика, трпение и самоконтрола (префронталниот кортекс) е целосно неразвиен. Од друга страна, делот задолжен за преживување и силни емоции (амигдала) работи со полна пареа.
Кога ќе му кажете „НЕ“ на детето, вие му застанувате на патот кон неговата цел. За неговиот незрел мозок, тоа „НЕ“ е директна закана. Алармот се вклучува и телото преминува во состојба на „бори се или бегај“ (fight or flight).
Бидејќи немаат зборови за да кажат: „Мамо, многу сум фрустриран што не ми дозволуваш да го истражувам светот“, тие го прават единственото нешто што можат, напаѓаат физички.
Удирањето не е пресметана злоба. Тоа е чиста, нефилтрирана фрустрација која излегува преку телото.
📌 Забелешка: Кај некои деца, оваа огромна фрустрација не е насочена кон вас, туку кон нив самите. Доколку вашето дете реагира на зборот „НЕ“ така што се удира себеси од под или ѕид, задолжително прочитајте го нашиот детален текст: Удирање на главата кај тодлери и бебиња: Зошто се случува и како да реагирате?
3 Практични чекори: Што да направите кога детето ќе ве удри?
Вашата реакција во овој момент е клучна. Ако му вратите со викање или, уште полошо, со удар, вие само му потврдувате дека агресијата е нормален начин на комуникација.
Ако детето ве удира специфично во моментите кога поставувате граница, еве како да изреагирате:
Чекор 1: Поставете физичка граница (Блокирајте го ударот)
Првото правило е безбедност. Не дозволувајте детето да ве удира. Но, направете го тоа без агресија.
- Што да направите: Фатете му ја раката нежно, но цврсто (во лет, пред да ве удри).
- Што да кажете: „Нема да ти дозволам да ме удираш. Удирањето боли.“ (Ова му праќа порака: Јас сум возрасниот, јас ја контролирам ситуацијата и ќе нè заштитам и двајцата).
Чекор 2: Валидирајте ја емоцијата (Не постапката)
Детето мора да знае дека е во ред да биде луто, но не е во ред да удира. Наречете ја емоцијата со вистинското име за да му помогнете да ја процесира.
- Што да кажете: „Гледам дека си многу, многу лут бидејќи не ти дадов да си играш со телефонот. Тешко е кога не можеме да го добиеме тоа што го сакаме.“ (Кога детето ќе се почувствува разбрано, потребата да се „бори“ со вас почнува да се намалува).
Чекор 3: Дајте му алтернатива (Т.н. „Yes environment“)
Неговото тело е сè уште полно со адреналин и енергијата мора некаде да излезе. Дајте му безбеден канал за празнење.
- Што да кажете: „Рацете не се за удирање луѓе. Ако си многу лут, можеш да ја удриш оваа перница силно, или можеме заедно да скокаме додека не ни помине лутината.“
Заклучок: Границите се љубов
Поставувањето граници е една од најтешките родителски задачи. Ќе има солзи, ќе има тантруми и ќе има обиди за удирање.
Но, запомнете: Вашата работа не е да го направите детето среќно секоја секунда. Вашата работа е да му поставите безбедни граници и да бидете неговата „сигурна зона“ кога емоциите ќе му претечат. Следниот пат кога ќе замавне кон вас откако ќе слушне „НЕ“, вдишете длабоко. Тоа е само мал човек кој учи како да се справи со голем, фрустрирачки свет.
