„Донеси ги патиките.“ – И тој ги носи. „Дај ми ја топката.“ – И тој ја подава. „Каде е мечето?“ – И тој покажува со прст кон креветот.
Но, кога ќе го прашате: „Што е ова?“, добивате само тишина или некое „м-м-м“.
Ова е едно од најчестите и најфрустрирачките сценарија за родителите. Од една страна, гледате дека интелигенцијата е тука, детето разбира сè. Од друга страна, зборовите едноставно ги нема.
Околината веројатно ве теши: „Не се секирај, машко е, покасно ќе прозбори“ или „Мрзлив е, има кој да зборува наместо него“.
Но, дали постои такво нешто како „мрзлив говор“ или сепак треба да реагирате?
Рецептивен vs. Експресивен говор: Зошто настанува „блокадата“?
За да го разбереме проблемот, мора да разграничиме две работи:
- Рецептивен говор (Разбирање): Ова е способноста на детето да ги процесира информациите. Тоа е „влезот“.
- Експресивен говор (Зборување): Ова е способноста да се продуцираат зборови. Тоа е „излезот“.
Кога детето разбира сè, а не зборува, тоа значи дека неговиот „влез“ е полн, но „излезот“ е блокиран. Замислете шише полно со вода, на кое капачето е премногу стегнато. Водата е внатре, но не може да излезе.
Според The Hanen Centre, водечка светска организација за развој на говор, децата кои имаат добар рецептивен говор, а доцнат со експресивниот, спаѓаат во категоријата „Late Talkers“ (Доцни говорници). Тоа не значи дека се „мрзливи“. Тоа значи дека им треба мала помош да го одвртат капачето.
3 Црвени знамиња: Кога не треба да чекате?
Пред да прејдеме на вежбите, важно е да знаете кога е време за посета на логопед. „Чекањето да му помине“ е стратегија која стручњаците веќе не ја препорачуваат.
Побарајте стручна помош ако:
- На 18 месеци: Детето не користи ниту еден збор со значење (освен „мама“ и „тато“).
- На 2 години: Детето има помалку од 50 зборови и не поврзува два збора во реченица (пр. „Дај вода“).
- Исклучиво гестикулира: Ако детето ве носи до фрижидерот и само покажува со прст, наместо да се обиде да каже, тоа е знак дека се потпира на полесниот пат.
👉 Повеќе на темата: Прочитајте го нашиот детален водич: Кога на детето му е потребен логопед?
Како да го „испровоцирате“ говорот дома? (Без притисок)
Ако вашето дете спаѓа во групата што разбира, но молчи, еве три докажани стратегии како да му помогнете дома.
1. Техника на „Нежна саботажа“
Родителите на овие деца често се „читачи на мисли“. Вие знаете дека кога ќе покаже кон полицата, сака бисквит. И веднаш му го давате. Грешка. Ако секоја желба му е исполнета без збор, детето нема потреба да зборува.
Што да правите? „Саботирајте“ го малку.
- Дајте му го бисквитот затворен во кутија што не може да ја отвори.
- Почекајте.
- Кога ќе ви ја подаде кутијата, не ја отворајте веднаш. Прашајте: „Да отворам?“
- Чекајте барем 5 секунди. Дури и еден звук или обид е успех.
2. Бидете спортски коментатор
Наместо да го прашувате детето „Што е ова?“ (што создава притисок и анксиозност), едноставно раскажувајте што правите.
- „Сега ја облекуваме патиката. Една патика, две патики. Оп, врзуваме!“
- „Мама сече јаболко. Сец, сец, сец.“
Колку повеќе го „туширате“ детето со зборови кои опишуваат акција во моментот, толку полесно ќе ги поврзе зборовите со предметите.
3. Правилото „Плус еден“
Ако детето каже еден збор (или звук), вие додадете уште еден.
- Детето вели: „Вода“.
- Вие велите: „Ладна вода.“ или „Дај вода.“
На овој начин не го поправате (што е важно за самодовербата), туку го проширувате неговиот речник.
Заклучок: Не е мрза, туку предизвик
Вашето дете не е мрзливо. Зборувањето е една од најсложените функции на мозокот. На некои деца им треба само малку повеќе охрабрување и вистинска стратегија.
Исфрлете ги екраните (кои докажано го пасивизираат говорот), седнете на под со него и претворете ја комуникацијата во игра, а не во тест.
Доколку сте загрижени, запомнете: Раната интервенција е секогаш подобра од „чекај и види“.
